هدف: پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثر روش جدید «آموزش برنامه توانبخشی مبتنی بر جامعه در خانواده معلولان جسمی-حرکتی» بر آگاهی، مهارت و نگرش کارکنان محلی توانبخشی (توان یاران) در مناطق روستایی با برنامه آموزشی رایج انجام شد.روش بررسی: در این کارآزمایی میدانی 34 توان یار محلی تازه وارد در استان لرستان بر اساس روستای محل اشتغال، به دو گروه 18 و 16 نفره تقسیم شده، سپس هر یک از دو گروه به یکی از دو شیوه دریافت آموزش جدید «تکنیک های بارش افکار و ایفای نقش» و رایج «سخنرانی و روخوانی متن کتابچه های آموزشی» تخصیص یافتند. در شیوه جدید محتوای کتاب های خانواده ساده نویسی شده، کتابچه راهنمای آموزشی توان یار اضافه شد. آگاهی و نگرش دو گروه قبل و بلافاصله پس از دوره آموزشی با استفاده از پرسش نامه ای مستخرج از محتوای کتابچه های آموزش در خانواده و مهارت ایشان از طریق امتحان عملی مورد سنجش قرار گرفت. برای تجزیه و تحلیل داده ها از آزمون های آماری تی مستقل، تی زوجی و من ویتنی استفاده شد.یافته ها: میانگین نمرات آگاهی و مهارت توان یاران آموزش دیده به شیوه جدید نسبت به گروه دیگر افزایش بیشتری داشت ((P<0.001 و توان یاران آموزش دیده به شیوه جدید به نسبت بیشتری به مراقبان تحت پوشش خود علاوه بر ارائه آموزش شفاهی آموزش عملی ارائه کرده بودند (P=0.028). اما نگرش دو گروه در مورد اثر بخشی برنامه تفاوت معناداری نداشت.نتیجه گیری: از آنجا که آموزش به شیوه جدید در ارتقا سطح آگاهی و مهارت توان یاران محلی تاثیر بیشتری داشته، اما منابع تخصیص یافته تفاوت چندانی نداشتند، برنامه ریزی برای جایگزینی شیوه جدید شایسته به نظر می رسد.

هدف از پژوهش حاضر، بررسی وضعیت اخلاق کاری کارکنان مراکز توانبخشی- درمانی تابعه دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی شهر تهران در سال 1392، بر اساس ویژگی های فردی کارکنان بود.روش این مطالعه یک مطالعه توصیفی - تحلیلی و از نوع همبستگی است. شرکت کنندگان در این پژوهش عبارت بودند از 183 نفر کارکنان مراکز درمانی-توانبخشی تحت نظارت دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی شهر تهران در سال 1392 که به شیوه نمونه گیری تصادفی طبقه ای انتخاب شدند. در این پژوهش از پرسشنامه اطلاعات فردی و پرسشنامه استاندارد اخلاق کار گریگوری سی پتی (1990) استفاده شد. طبق نتایج این پژوهش، نمرات اخلاق کاری در افراد گروه های سنی مختلف با هم متفاوت است. بین زنان و مردان در روابط سالم و انسانی و پشتکار و جدیت در محل کار تفاوت معنادار وجود دارد. سابقه شغلی افراد بر اخلاق کاری آنها تاثیر می گذارد. بین افراد متاهل و مجرد در بعد روابط سالم و انسانی تفاوت معنادار وجود دارد. شرایط استخدامی افراد بر برخی از ابعاد اخلاق کاری در آنها تاثیر می گذارد. بین نوع کار و تحصیلات افراد با اخلاق کاری آنها ارتباطی یافت نشد. نتایج پژوهش حاضر در راستای بسیاری از پژوهش های پیشین، علاوه بر قبول تاثیرات فرهنگی- اجتماعی بر اخلاق کاری کارمندان و کارکنان رسمی و غیر رسمی ارگان های مختلف، بر نقش ویژگی های فردی همچون سن، سابقه کاری، تاهل و جنسیت در میزان اخلاق کاری و ابعاد مختلف آن صحه می گذارد.

هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی فرهنگ سازمانی موجود و مطلوب از دیدگاه کارکنان مراکز روزانه توانبخشی بهزیستی شهر تهران انجام شده است.روش بررسی: در این تحقیق توصیفی-تحلیلی که از نوع مقطعی و مقایسه ای است، 116 نفر به روش تمام شمار از کارکنان مراکز روزانه توانبخشی شهر تهران شرکت داشتند. داده ها از طریق تکمیل پرسشنامه محقق ساخته شامل سه بخش اطلاعات فردی، فرهنگ سازمانی موجود و مطلوب توسط تمامی جامعه مورد مطالعه به دست آمد. روایی محتوایی پرسشنامه توسط اساتید مورد تایید قرار گرفت. پایایی پرسشنامه نیز با روش پیش آزمون-پس آزمون با میزان همبستگی 83.5 درصد بین پاسخ ها تایید شد. تجزیه و تحلیل داده ها، با استفاده از آزمون تی زوجی انجام شد.یافته ها: میانگین کلی وضعیت موجود با وضعیت مطلوب اختلاف معناداری داشت (P<0.001). در 9 مورد از اجزای 10 گانه فرهنگ سازمانی شامل: خلاقیت و نوآوری، ریسک پذیری کارکنان، سیستم پاداش و تشویق، میزان سازش با تعارض و الگوهای ارتباطی تفاوت معناداری بین وضعیت موجود و وضعیت مطلوب وجود داشت (P<0.001). اختلاف وضعیت موجود با وضعیت مطلوب در مورد جزء «میزان کنترل کارکنان» معنادار نبود.نتیجه گیری: بین فرهنگ سازمانی موجود و مطلوب از دیدگاه کارکنان در مراکز روزانه توانبخشی شکاف وجود دارد. ارتقا فرهنگ سازمانی این مراکز و نزدیک کردن آن به وضعیت مطلوب امری ضروری بوده و توجه مسوولین و مدیران سازمان به این مقوله را جهت ارتقای بهره وری و اثربخشی و ارتقای کیفیت خدمات به جامعه هدف طلب می کند.

سابقه و هدف: منافع متنوع جنگل و رویکردهای مختلف مدیریتی آن، طبیعتا تعارضاتی را بین ذینفعان و دست­اندرکاران پدید می­آورد. در همین راستا قوانین و مقرراتی در طول زمان با هدف حفاظت و پایداری اکوسیستم های جنگلی وضع شده است. تعارضات در مدیریت جنگل ها یک موضوع طبیعی است. ازاین رو، مهم است که اجتماعات محلی جنگل نشین تعارض های به وجود آمده را درک نموده و راه حل درست آنها را بدانند. به طوری که ادراک و آگاهی اجتماعات محلی از نوع و میزان تعارض با نیروهای حفاظت، نقش مهمی در مدیریت پایدار جنگل ها دارد. در همین رابطه، تحقیق پیش رو با هدف بررسی درک و حل تعارض بین اجتماعات محلی و نیروهای حفاظت از جنگل در حوزه آبخیز زرین گل استان گلستان انجام شد.مواد و روش ها: در این پژوهش از رویکرد کمی و اثبات گرا استفاده شد. جامعه آماری تحقیق، تعداد 485 خانوار از اجتماعات محلی جنگل نشین شش حوزه آبخیز زرین گل استان گلستان است که 190 خانوار به عنوان تعداد نمونه به شیوه سیستماتیک تصادفی انتخاب شدند. پرسش نامه، ابزار سنجش ادراک اجتماعات محلی و رویکردهای اعمال شده مدیریت تعارضات بود. روایی صوری پرسش نامه از طریق نظرات کارشناسان منابع طبیعی تأیید و میزان پایایی آن نیز با محاسبه ضریب آلفای کرونباخ به دست آمد. پس از گردآوری اطلاعات به شیوه پیمایش، تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS-25 از طریق آزمون های کروسکال والیس و همبستگی اسپیرمن انجام شد.نتایج و یافته ها: نتایج نشان داد، تفاوت معنی داری در ادراک اجتماعات محلی از تعارضات با نیروهای حفاظت از جنگل در سطح 99 درصد وجود دارد. به طوری که درک زمینه ای آنها با میانگین 09/2 بیشتر از درک پاسخ طبیعی شان نسبت به تعارضات بوده است . در همین راستا راهبرد همکاری و مصالحه بیشترین استفاده را در بین اجتماعات محلی در مدیریت تعارضات با نیروهای حفاظت از جنگل نسبت به راهبرد های اجتناب و رقابت داشت. همچنین، افرادی که درک بالاتری از تعارض داشتند، از دو روش همکاری و اجتناب بیشتر در حل تعارضات استفاده کرده اند. در مقابل، افرادی از راهبرد تنش و مقابله در مدیریت تعارضات بهره برده اند که سطح درک پایین تری نسبت به وجود تعارض داشتند. همچنین نتایج تعیین همبستگی بین ادراک حاصل از تعارض اجتماعات محلی با ویژگی های جمعیت شناختی نشان داد که ادراک اجتماعات محلی از تعارضات با سه متغیر سن در سطح 05/0، وسعت اراضی کشاورزی تحت اختیار و میزان درآمد سالانه در سطح 01/0 معنی دار و بین آنها رابطه مثبتی وجود دارد. به بیان دیگر، با روند صعودی متغیرهای یادشده، میزان درک اجتماعات محلی از تعارضات افزایش یافته است. از سویی، یافته ها نشان دهنده رابطه منفی و معنی دار سطح سواد افراد مورد مطالعه با درک آنها از تعارض با نیروهای حفاظت از جنگل در سطح 01/0 است.نتیجه گیری: به طور کلی درک اجتماعات محلی از نوع و میزان اختلافات می تواند در بهره گیری از شیوه های ترکیبی مدیریت آنها تأثیرگذار باشد. در همین راستا اجرای فعالیت های تسهیل گری در رابطه با گسترش دامنه ارتباطات و تعاملات اجتماعی (تقویت سرمایه اجتماعی)، افزایش دانش و آگاهی بهره برداران (نسبت به تبیین نظام مالکیت و مسئولیت پذیری آنان) و زمینه سازی معیشت مکمل یا جایگزین در روستاها برای کاهش وابستگی اجتماعات محلی به محصولات جنگلی از مهمترین پیشنهاد های کاهش تعارضات در منطقه مورد مطالعه است. در کنار این نمی­توان نقش اساسی سیاست­گذاری، اجرا و نظارت بر اقدامات موثر از سوی کارگزاران متولی مدیریت جنگل را نادیده انگاشت.

معمولا کنسولگری دولت های خارجی در بنادر و شهرهایی تاسیس می شود که از پیش روابط تجاری با آن ها وجود داشته باشد. بریتانیا در دوران قاجاریه به رغم نداشتن اتباع و بازرگانی با ایالات جنوب دریای مازندران، یک کنسولگری در رشت و یک نمایندگی کنسولی در استرآباد تاسیس کرد و کارگذارهای محلی (وکیل الدوله) را بر آن ها گمارد. مقاله حاضر به بررسی علل تاسیس کنسولگری مذکور از سوی بریتانیا و سرنوشت کارکنان محلی آن اختصاص دارد. این مطالعه نشان می دهد که افتتاح کنسولگری به وسیله بریتانیا در آن منطقه اهدافی صرفا سیاسی داشت و سیاسی باقی ماند. کارگذاران محلی آن نیز به رغم خدمت به امپریالیسم بریتانیا سود پایداری به دست نیاوردند.

اهداف توجه هرچه بیشتر به عوامل انسانی بدون شک جزء مهم ترین اصول و معیارهای سازمانی است. رضایت شغلی به عنوان یکی از مهم ترین مقوله های مرتبط با منابع انسانی در سازمان هاست و نبود رضایت شغلی می تواند سبب کاهش بهره وری کارکنان سازمان ها شود. در این راستا بهداشت حرفه ای به عنوان علم مرتبط با سلامت نیروی کار در هر سازمانی مطرح است. این مطالعه نیز با هدف بررسی وضعیت مدیریت بهداشت حرفه ای و میزان رضایت شغلی و رابطه این دو مهم در کارکنان مراکز توان بخشی شهر تهران انجام گرفت. روش بررسی این مطالعه توصیفی همبستگی روی 1403 نفر از کارکنان 28 مرکز توان بخشی در استان تهران در نیمه دوم سال 1396 انجام شد. نمونه گیری به صورت سرشماری انجام شد. داده های پژوهش با استفاده از پرسش نامه متشکل از دو پرسش نامه محقق ساخته ارزیابی وضعیت ایمنی و بهداشت حرفه ای و پرسش نامه استاندارد رضایت شغلی جمع آوری شدند. در ابتدا ابزار استفاده شده برای ارزیابی وضعیت ایمنی و بهداشت حرفه ای برای مراکز توان بخشی ساخته شد و سپس با نظرخواهی از خبرگان و متخصصان دانشگاهی، اعتبار ابزار با استفاده از شاخص اعتبار صوری و اعتبار محتوا تأیید و اصلاحات لازم اعمال شد. علاوه بر آن از 5 تا 10 نفر از پرسنل شاغل در مراکز توان بخشی درباره محتوا، وضوح و سادگی عبارت های پرسش نامه نظرخواهی شد. شاخص اعتبار محتوا و ضریب اعتبار محتوا برای پرسش نامه مدیریت بهداشت حرفه ای و سنجش رضایت شغلی به ترتیب 0/68، 0/83 و 0/69، 0/83 محاسبه شد. پایایی ابزار نیز با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ بررسی قرار گرفت که 0. 872 بود. درنهایت پس از حصول اطمینان از روایی و پایایی ابزار، پرسش نامه ای که برای گردآوری داده های تحقیق در نظر گرفته شده بود، استفاده شد. از آزمون های شاپیروویلک، ویلکاکسون و همبستگی اسپیرمن برای تحلیل یافته ها استفاده شد. تجزیه و تحلیل اطلاعات با استفاده از نسخه 20 نرم افزار SPSS انجام شد. یافته ها مشارکت کنندگان در این تحقیق شامل 657 نفر (46/8 درصد) پاسخ دهندگان مرد و 746 نفر (53/2 درصد) پاسخ دهندگان زن بودند. نتایج به دست آمده نشان داد میانگین نمره متغیرهای مدیریت بهداشت حرفه ای و زیرمقیاس های آن، از متوسط طیف لیکرت بیشتر بود. متغیرهای رضایت شغلی و زیرمقیاس های آن، به غیر از متغیر پرداخت دستمزد، از متوسط طیف لیکرت بیشتر بود. نمره متغیرهای مدیریت بهداشت حرفه ای کارکنان، ایمنی عمومی، «اطفای حریق و بحران و ارگونومی و عوامل روانی به ترتیب برابر با 0/65، 0/75، 0/60 و 0/79 درصد از مقدار کسب شده بیشتر بود. نمره متغیرهای رضایت شغلی برای رضایت شغلی، کار، سرپرست، همکار و ارتقای کارکنان به ترتیب برابر با 0/09، 0/4، 0/25، 0/6 و 0/83 درصد از مقدار کسب شده بیشتر بود. ضریب رگرسیون میان دو متغیر مدیریت بهداشت حرفه ای و میزان رضایت شغلی فعالیت شغلی کنان 267/0 به دست آمد. نتیجه گیری با توجه به ارزیابی پرسش نامه های ساخته و اعتباریابی شده نتایج حاصل از این مطالعه نشان داد میزان رضایت شغلی کارکنان و مدیریت بهداشت حرفه ای در مراکز مطالعه شده در وضعیت نسبتاً مطلوبی قرار دارد. همچنین نتایج به دست آمده از تحقیق حاضر مؤید این امر بود که ارتباط مثبت معناداری بین نحوه مدیریت بهداشت حرفه ای و میزان رضایت شغلی کارکنان شاغل در مراکز توان بخشی وجود دارد (0/001>P) و گویای این مطلب بود که اجرای برنامه های ایمنی و بهداشت حرفه ای در مراکز توان بخشی تا چه اندازه می تواند بر میزان رضایت شغلی کارکنان تأثیرگذار باشد. بنابراین لازم است با برنامه ریزی و پیگیری های لازم برای بهبود و ارتقای سطح ایمنی و بهداشت حرفه ای مانند استقرار سیستم های مدیریتی ایمنی بهداشت و محیط زیست در مراکز توان بخشی موجبات رضایت شغلی بیشتری را برای پرسنل این مراکز فراهم کرد، چراکه این مهم در کیفیت خدمات ارائه شده به توان خواهان مؤثر خواهد بود.

زمینه و هدف: تعهد سازمانی، پایداری بیشتر نیروی انسانی در سازمان را به دنبال دارد. مطالعه حاضر با هدف ارزیابی رابطه تعهد سازمانی با بهره وری اعضای گروه توانبخشی روانی انجام شد.روش تحقیق: در این مطالعه همبستگی، 90 نفر از 291 عضو گروه توانبخشی روانی مرکز روان پزشکی رازی که به روش طبقه ای نسبتی از رشته های مختلف توانبخشی، انتخاب شدند، مورد ارزیابی قرار گرفتند. به منظور سنجش تعهد سازمانی از پرسشنامه تعهد سازمانی Allen - Meyer با شاخص روایی محتوایی 0.68 و پایایی آزمون بازآزمون 0.94 استفاده شد و بهره وری نیروی انسانی با استفاده از پرسشنامه بهره وری نیروی انسانی بر اساس مدل Hersey - Goldsmith با شاخص روایی محتوایی 0.61 و پایایی آزمون بازآزمون 0.88 مورد سنجش قرار گرفت. هر دو پرسشنامه خوداجرا بودند. پس از بررسی نرمال بودن توزیع نمرات پرسشنامه ها با استفاده از آزمون کلموگروف اسمیرنوف، همبستگی بین نمرات بهره وری و مولفه های تعهد سازمانی نیروی انسانی بر حسب مورد با تعیین ضریب همبستگی پیرسون و یا اسپیرمن ارزیابی شد.یافته ها: در مجموع 10 روان پزشک، 15 روانشناس، 11 کاردرمانگر، 45 پرستار و 9 مددکار اجتماعی مورد ارزیابی قرار گرفتند. بین تعهد سازمانی با بهره وری (r=0.357)، تعهد عاطفی با بهره وری (r=0.239)، تعهد مستمر با بهره وری(r=0.303)  و تعهد هنجاری با بهره وری ،(0.275) در بین اعضای گروه توانبخشی روانی مرکز رابطه مستقیم و معنی دار وجود داشت.نتیجه گیری: در مجموعه تلاش هایی که به منظور ارتقای بهره وری گروه توانبخشی انجام می پذیرد، لازم است طراحی و اجرای مداخلاتی برای ارتقای تعهد سازمانی اعضای گروه در نظر گرفته شود.

هدف: ناتوانی و معلولیت به مفهوم امروزین خود، در جهان باستان و کتابهای پزشکی و قدیمی کمتر به چشم می خورد، اما ردپای «درمان بخشی» و «توانمندسازی» در تاریخ بیشتر سرزمین های کهن مشهود است که با اعتقادات و باورهای دینی همراه بوده است.هدف از پژوهش حاضر، بررسی آثار و اسناد تاریخی معتبر باقی مانده از دوران باستان در خصوص توانبخشی است تا بتوانیم سهم تمدن ایرانی را در روند شکل گیری «توانبخشی» و «توانمندسازی» در جهان امروز بر پایه مستندات علمی به دست آوریم.روش بررسی: این تحقیق از روش پژوهش کیفی از طریق مروری در اسناد تاریخی می باشد که پس از تبیین هدف و پی ریزی فرضیه های مد نظر به جمع آوری اطلاعات دقیق از منابع معتبر با روش تحقیقات کیفی پرداخته است.یافته ها: در ایران باستان اهورامزدا سرچشمه همه نیکی ها و اهریمن منشا همه پلیدی هاست. درد و رنج و بیماری از وسوسه های اهریمن است. تمدن ایرانیان یکی از نخستین تمدنهایی بوده که از روش های علمی و خواص گیاهان دارویی برای درمان بخشی و توانمندسازی استفاده می کرده است. دانشگاه گندی شاپور نخستین دانشگاه پزشکی بوده که به امر فرهنگی و توانبخشی می پرداخته و نیز مکان هایی در آن زمان بوجود آمده که به امر نگهداری از معلولین و محرومین اختصاص داشته است.نتیجه گیری: زمانی که غرب و سایر ملل درگیر جهل و نادانی بوده و از ترس بیماری به خود می لرزیدند و معلولان را به دریا می انداختند، ایران مهد تمدن و مرکز بزرگترین دانشگاه پزشکی بود. از آنجا که اسناد معتبر و به جای مانده بسیار محدود و مطالب پراکنده می باشد، لذا هر عبارت و نکته حاصله در این پژوهش خود بیانگر مطالب مهم و غیر قابل اغماض می باشد که شرح و تفسیر آن به عهده پژوهشگران و خوانندگان این مقاله می باشد.